Nhuộm răng đen: Nét đẹp của người Việt xưa

Hàm răng đen đã từng là một trong 10 nét đẹp tiêu chuẩn của người phụ nữ Việt Nam xưa:

Một thương tóc bỏ đuôi gà,
Hai thương ăn nói mặn mà có duyên,
Ba thương má lúm đồng tiền,
Bốn thương răng láng hạt huyền kém thua

Người ta chỉ nhuộm răng sau khi đã thay toàn bộ răng sữa, đó là lúc thích hợp nhất để nhuộm vì lúc ấy răng vừa mới thành hình đang trong thời gian hoàn chỉnh, độ thấm cùa thuốc nhuộm dễ gắn chặt vào men và ngà răng hơn. Phương pháp nhuộm thường đơn giản, nhưng giới thượng lưu hay quý tộc, quan lại thì theo nhiều lối cầu kỳ với những phương pháp gia truyền khác nhau. Có thể nói, Huế được coi là kinh đô cực thịnh của nghệ thuật nhuộm răng vì ở đó các ông hoàng bà chúa, các cung tần mỹ nữ , tầng lớp quan lại, nho sĩ, các cô chiêu, cậu ấm rất ưa chuộng việc nhuộm răng.
Để có một hàm răng đen tuyền, bóng loáng, duyên dáng ” Răng đen ai nhuộm cho mình “, phải tuân theo từng giai đoạn. Để khởi đầu cho việc nhuôm răng thì miệng và răng phải được làm vệ sinh cho thật sạch.Trong ba ngày đầu phải đánh răng, xỉa răng bằng vỏ cau khô với than bột trộn với muối sống hầm chín thành bột. Một ngày trước khi nhuộm phải nhai ngậm chanh hoạc hạnh, súc miệng bằng rượu trắng pha nước chanh. Tác dụng của nước cốt làm cho lớp men ngoài răng “mềm” đi, tính acid của chanh sẽ bào mòn tạo thành những vệt lõm sần sùi trên men răng. Thơi gian này là thời gian đau đớn nhất cho người nhuộm răng, môi, lưỡi, lợi và niêm mạc trong vòm họng sưng tấy, hai hàm răng lung lay gần như muốn rụng. Thuốc nhuộm răng bằng nhựa cánh kiến được điều chế trước đó 7 -10 ngày theo đúng công thức với tỷ lệ bột nhựa cánh kiến và nước cốt chanh tùy theo mỗi người, chất sền sệt đó được trét lên một mảnh vải thô trắng hay lụa.. Việc áp thuốc nhuộm răng được thực hiện vào sau buổi ăn chiều, đến giữa đêm sẽ được thay bằng một miếng áp mới.

Đến sáng người ta sẽ gỡ ra thật nhẹ nhàng tránh bị bong tróc lớp nhựa sơn mới phủ lên đêm trước. Sau khi lấy thuốc ra phải súc miệng bằng nước mắm, có nơi dùng nước dưa chua để thải hết chất thuốc còn sót lại. Người nhuộm răng gần như phải ngậm miệng suốt đêm, tránh tối đa miếng thuốc nhuộm rơi bong ra, phải làm như vậy mỗi đêm 2 lần trong 7 đêm. Khoảng thời gian đó người nhuộm răng chỉ được nuốt trửng thức ăn chứ không được nhai. Khi thấy răng có mầu đỏ già, mầu của cánh kiến thì việc nhuộm răng sẽ bước qua giai đoạn 2 là giai đoạn nhuộn đen răng bằng cách phết dung dịch bôi đen lên răng. Thuốc bôi đen là hỗn hợp phèn đen trộn với nhựa cánh kiến, dung dịch này được phết trong 2 ngày. Sau đó phải súc miệng bằng một thứ thuốc gọi là thuốc xỉa nước. Giai đoạn cuối cùng là cố định bằng nhựa của gáo dừa, chất nhựa này được làm như sau : Lấy sọ hay gáo dừa già , đem phơi khô nhiều nắng, sau đó đem đốt nó trên than hồng rồi để cái sọ dừa đang cháy này lên trên một cái rựa sắt cùn, từ trong sọ dừa dang cháy un khói đó sẽ chảy ra một thứ nhựa đen sền sệt lấy chất đó bôi lên răng, chất nhựa này tạo thành một lớp men trên thân răng. Người ta gọi giai đoạn này là “giết răng”. Khi hoàn tất giai đoạn này người nhuộm răng sẽ có một hàm răng đen bóng như hột mãng cầu.

Kể từ khi nền văn minh tây phương xâm nhập mạnh mẽ vào nước ta (1862), nhất là vào những thập niên 30 thế kỷ XX, nhiều người vội vả cạo hàm răng đen được nhuộm của mình để có hàm răng trắng lem luốt vì muốn chứng tỏ cho mọi người thấy mình trở thành người tiên phong tham gia vào công cuộc cải cách xã hội, phong trào canh tân , phong trào đòi nữ quyền. Tục nhuộm răng bắt đầu đi vào lãng quên.

Nguồn: www.simplevietnam.com

Bài viết khác

• Chùa Long Sơn
• Rối nước Hồng Phong hút khách ngoại
• Lễ hội Chùa Bà - Bình Dương
• Hồn Việt qua mâm quả đêm rằm
• Hội Lồng tồng
• Cổ kính chùa Mía ở làng cổ Đường Lâm – Hà Nội
• Hội nhồi
• Cát Tiên được công nhận là Khu Sinh quyển thế giới
• An Giang: Sôi động lễ hội đua bò Nam Bộ năm 2011
• Tấm lá gói cả tinh hoa